انواع عشق از دید روانشناسی

انواع عشق از دید روانشناسی اجتماعی

عشق یکی از محبوبترین زمینه ها در آهنگها، فیلمها و زندگی روزمره ماست. عشق تا حدودی یک واکنش هیجانی است که به نظر می رسد به اندازه خشم، اندوه، خوشحالی و ترس اساسی است. ( شیور، مورگان و وو ۱۹۹۶). آرون و همکارانش (۱۹۸۹) اشاره می کنند که بسیاری از مردم به دام عشق می افتند اما هیچ کس هیچ گاه به دام دوستی نمی افتد. حال نگاهی به انواع عشق از دید روانشناسی اجتماعی می پردازیم:

عشق آتشین:

اغلب شامل یک واکنش شدید غیر واقع گرایانه نسبت به شخص دیگر است. عشق آتشین معمولا به صورت یک واکنش مثبت فوری، کوبنده، خروشان و شدید نسبت به شخص دیگر است.واکنشی که احساس می شود فراتر از کنترل شماست، مانند یک تصادف غیر قابل پیش بینی.به قول الین هاتفیلد مانند لیز خوردن روی پوست موز است.این فرد دائم دل مشغول محبوب خود است و کمتر می تواند به چیز دیگری بیندیشد.

هاتفیلد و والستر (۱۹۸۱) معتقدند برای رخ دادن هر نوع عشق آتشین ۳ شرط لازم است :

۱٫درباره عشق اطلاعات داشته باشیم. بیشتر ما از دوران کودکی در معرض قصه ها و آهنگهای مربوط به عشق بوده ایم و این تصاویر ما را برمی انگیزاند که به جستجوی عاشق شدن بر آییم و سناریویی تهیه کنیم که به ما بگوید اگر عشق اتفاق افتاد چه کنیم.(استرنبرگ۱۹۹۶). ۲٫یک هدف یا موضوع مناسب عشق وجود داشته باشد. ۳٫ فرد باید در یک حالت انگیختگی فیزیولوژیکی باشد که بتواند به عنوان هیجان عشق تعبیر شود.

عشق مشفقانه:

علاقه ای که ما نسبت به کسانی که زندگی ما با آنها عمیقا در هم تنیده شده احساس می کنیم.در عشق مشفقانه ، دو فرد از لحاظ جنسی جذب یکدیگر می شوند، اشتراکات زیادی با یکدیگر دارند و به رفاه و آسایش یکدیگر اهمیت می دهند.به اندازه عشق آتشین مهیج نیست و زمینه ای برای موسیقی و افسانه نیست، اما جنبه ای اساسی از یک رابطه رضایت بخش و دیرپا است.

عشق تمام عیار :

الگوی مثلثی عشق استرنبرگ یکی از بهترین نظریه ها در این زمینه است.طبق این فرمول بندی روابط عشقی از سه جز تشکیل می شود که به درجات مختلف در زوج های مختلف دیده می شوند. یک جز ان صمیمیت است یعنی نزدیک بودنی که دو فرد احساس می کنند و پیوندی است که ان دو را با هم نگه می دارد.صمیمیت ضرورتا عشق مشفقانه است. طرفین دارای صمیمیت نسبت به رفاه و خوشبختی یکدیگر توجه دارند و برای یکدیگر ارزش قائل هستند، یکدیگر را دوست دارند، روی یکدیگر حساب می کنند و یکدیگر را درک می کنند.

جزء دوم اشتیاق است که مبتنی است بر دلدادگی، جاذبه جسمانی و میل جنسی یا به عبارت دیگر عشق آتشین. مردان بیشتر احتمال دارد به این جز تاکید داشته باشند تا زنان. سومین جز عبارتست از تصمیم/ تعهد، که نماینده عوامل شناختی از قبیل این تصمیم که عاشقید و می خواهید با شخص دیگر پیوند یابید، همراه با تعهد بر حفظ رابطه بر یک مبنای دایمی. عشق تمام عیار عشقی است که این سه جز را در بر داشته باشد. یعنی صمیمیت، اشتیاق و تصمیم/ تعهد در کنار یکدیگر نشان یک عشق کامل هستند.

صمیمیت تنها = دوست داشتن….دوستی واقعی بدون اشتیاق یا تعهد دراز مدت

صمیمیت + تعهد = عشق مشفقانه …..دوستی متعهدانه درازمدت از قبیل ازدواجی که اشتیاق در ان کمرنگ شده است.

صمیمیت + اشتیاق = عشق رمانتیک….عشاق از نظر جنسی و عاطفی به یکدیگر جذب شده اند اما بدون تعهد نظیر دلدادگی تابستانی

تصمیم / تعهد تنها = عشق تو خالی….. تصمیم به عاشق کسی شدن بدون صمیمیت و اشتیاق

اشتیاق تنها = شیفتگی……عشق با اشتیاق و وسواس با یک نگاه بدون صمیمیت و تعهد

اشتیاق + مهر = عشق ابلهانه….. تعهد مبتنی بر اشتیاق اما بدون دادن مهلتی برای ایجاد صمیمیت. روابط سطحی

 

چهار سبک دیگر عشق :

عشق بازیگرانه: رفتارهایی مانند داشتن دو عاشق همزمان

عشق مالکانه : مترکز بر ترس از دست دادن معشوق

عشق عاقلانه : مبتنی بر ترس از دست دادن معشوق

عشق فداکارانه : یک پدیده کمیاب که در آن عاشق ترجیح می دهد خودش رنج بکشد تا معشوقش.

 

منبع : کتاب روانشناسی اجتماعی ترجمه دکتر یوسف کریمی